Chợ Đồng Tâm: Dự án tiền tỷ bỏ hoang sau gần 20 năm tại Bình Phước và Hà Nội

Thực trạng đáng báo động tại chợ Đồng Tâm: Dự án tiền tỷ "chết yểu"

Sau gần hai thập kỷ kể từ ngày khởi công, dự án chợ Đồng Tâm tại xã Đồng Tâm, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước, với quy mô 1,2 ha và tổng vốn đầu tư gần 3,2 tỉ đồng, nay chỉ còn là một khối kiến trúc hoang phế, xuống cấp nghiêm trọng. Sự kỳ vọng về một trung tâm giao thương sầm uất, thay đổi đời sống người dân địa phương đã tan biến, nhường chỗ cho cảnh tiêu điều, vắng bóng người qua lại.

Theo phản ánh của người dân, dù được xây dựng kiên cố với nhà lồng, cột kèo, tường xây gạch, hệ thống thoát nước, nhà vệ sinh, bãi đậu xe, nhưng chợ Đồng Tâm gần như không bao giờ đi vào hoạt động như mong đợi. Tình trạng xuống cấp diễn ra nhanh chóng: tường bong tróc, nứt nẻ lộ cả thép, mái che gỉ sét, cửa cuốn hư hỏng, thiết bị điện bị mất trộm. Chỉ một vài tiểu thương nhỏ lẻ bán rau củ quả bên ngoài cổng chợ, còn bên trong, hoạt động mua bán hầu như không có.

Nguyên nhân "chết yểu" của chợ Đồng Tâm: Vị trí xa, thiết kế lạc hậu và nhu cầu thị trường

Ông Phạm Xuân Thạch, Phó Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Đồng Phú, đã chỉ ra những lý do chính dẫn đến sự thất bại của dự án chợ Đồng Tâm. Thứ nhất, vị trí của chợ cách Quốc lộ 14 khá xa, nằm trong khu vực dân cư thưa thớt. Xã Đồng Tâm với hơn 7.800 nhân khẩu chủ yếu làm nông nghiệp, nhu cầu trao đổi hàng hóa tại chợ chủ yếu dừng lại ở các mặt hàng thiết yếu như mắm, muối.

Thứ hai, thiết kế của chợ bị cho là chưa phù hợp. Nhà lồng xây quá cao gây khó khăn cho hoạt động trao đổi hàng hóa. Bà con tiểu thương buộc phải chuyển ra khu vực bên ngoài chợ để buôn bán vì ít khách vào trong, thậm chí tận dụng nhà lồng để tổ chức tiệc cưới thay vì hoạt động thương mại.

Đáng chú ý, thông tin từ một bài báo khác về chợ Đồng Tâm Hà Nội (Quận Hai Bà Trưng) cũng cho thấy một thực trạng tương tự. Dù được đầu tư xây dựng mới với quy mô 2 tầng, hàng trăm điểm kinh doanh, nhưng chợ Đồng Tâm này cũng rơi vào cảnh vắng vẻ. Nguyên nhân được đưa ra là vị trí khuất, mất phí gửi xe khiến người dân ưa chuộng các chợ cóc, chợ tạm bên ngoài. Nhiều tiểu thương buôn bán ế ẩm, đỏ mắt chờ khách.

Bài học đắt giá từ các dự án chợ bỏ hoang

Thực trạng dự án chợ Đồng Tâm ở Bình Phước và cả những khu chợ tương tự tại Hà Nội là lời cảnh tỉnh cho công tác quy hoạch và đầu tư xây dựng hạ tầng thương mại, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn, vùng ven đô. Việc xây dựng chợ cần dựa trên khảo sát kỹ lưỡng về nhu cầu thị trường, mật độ dân cư, thói quen mua sắm, khả năng tiếp cận và thiết kế phải thực sự phù hợp với địa phương.

Chợ Đồng Tâm ảnh minh họa cho thấy sự lãng phí nguồn lực đầu tư công khi không đánh giá đúng tiềm năng và nhu cầu thực tế. Các dự án chợ dân sinh, chợ nông thôn cần được quy hoạch bài bản, có sự tham gia của cộng đồng địa phương ngay từ khâu lập dự án.

Trong khi đó, một số chợ truyền thống khác như chợ Đồng Tâm Trần Đại Nghĩa (nếu có tồn tại theo tên này) hay các khu chợ khác trên địa bàn tỉnh Bình Phước và Hà Nội vẫn duy trì hoạt động nhộn nhịp, minh chứng cho thấy sự khác biệt nằm ở quy hoạch và quản lý.

Giải pháp cho chợ Đồng Tâm và những khu chợ "chết"

Đối với dự án chợ Đồng Tâm tại Bình Phước, UBND huyện Đồng Phú đang có kế hoạch đưa vào kế hoạch đấu giá theo hình thức xã hội hóa. Đây có thể là một hướng đi khả thi, thu hút nhà đầu tư có năng lực để vực dậy khu chợ, biến nơi đây thành một trung tâm kinh doanh hiệu quả.

Đối với các dự án chợ tương tự, cần có những đánh giá tổng thể, bao gồm việc xem xét lại thiết kế, quy hoạch lại mặt bằng kinh doanh, có chính sách hỗ trợ tiểu thương, quảng bá hoạt động thu hút người dân. Việc tận dụng không gian cho các sự kiện văn hóa, cộng đồng cũng có thể là một giải pháp để tăng tính kết nối và thu hút khách.

Các yếu tố như chợ Đồng Tâm mới hay chợ Đồng Tâm cũ đều cần được xem xét dựa trên bối cảnh và nhu cầu hiện tại. Việc đầu tư xây dựng chợ cần đi đôi với hoạt động khai thác hiệu quả, tránh tình trạng lãng phí nguồn lực đầu tư công như đã xảy ra với nhiều dự án.

Ngoài các chợ cóc, chợ tạm hoạt động tự phát bên ngoài, việc xây dựng các chợ dân sinh cần có quy hoạch rõ ràng, đảm bảo kết nối giao thông thuận tiện và phục vụ đúng nhu cầu của người dân địa phương.

Lời kết

Thực trạng đáng buồn của chợ Đồng Tâm ở cả Bình Phước và Hà Nội là minh chứng rõ nét cho thấy sự cần thiết của việc đánh giá kỹ lưỡng, quy hoạch bài bản và đầu tư có trọng tâm, trọng điểm. Các dự án chợ cần thực sự phục vụ nhu cầu của cộng đồng, mang lại lợi ích kinh tế và xã hội, thay vì trở thành những công trình hoang phế gây lãng phí nguồn lực quốc gia. Nếu bạn đang có ý định đầu tư hoặc kinh doanh tại các khu vực tương tự, hãy nghiên cứu kỹ lưỡng thị trường và xu hướng tiêu dùng để đưa ra những quyết định sáng suốt nhất.