Phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc: Quy định và Hướng dẫn chi tiết 2026

Trong lĩnh vực quản lý hóa chất tại Việt Nam, việc kiểm soát chặt chẽ các giao dịch liên quan đến hóa chất độc hại là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn cho con người và môi trường. Một trong những công cụ pháp lý then chốt cho mục đích này là phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích vai trò, quy định pháp lý và quy trình lập loại phiếu này.

Phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc là gì và tại sao cần thiết?

Phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc là một văn bản pháp lý ghi nhận chi tiết thông tin về một giao dịch mua bán hóa chất được phân loại là độc hại. Mục đích chính của phiếu này là để cơ quan quản lý có thể theo dõi, kiểm soát dòng lưu thông của các hóa chất nguy hiểm, ngăn chặn việc sử dụng sai mục đích hoặc tuồn ra thị trường trái phép.

Theo quy định tại Điều 19 Nghị định số 113/2017/NĐ-CP và Điều 23 Luật Hóa chất 2007, việc mua, bán hóa chất độc phải tuân thủ quy trình lập phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc. Điều này thể hiện sự cần thiết của việc kiểm soát chặt chẽ các loại hóa chất có ít nhất một trong các đặc tính nguy hiểm như độc cấp tính, độc mãn tính, gây ung thư, gây biến đổi gen, độc đối với sinh sản, tích lũy sinh học, ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy, hoặc độc hại đến môi trường.

Căn cứ pháp lý và quy định về lập phiếu kiểm soát mua bán hóa chất

Việc lập và sử dụng phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc được quy định chặt chẽ bởi hệ thống văn bản pháp luật, đảm bảo tính minh bạch và an toàn trong hoạt động hóa chất.

Các văn bản pháp luật liên quan

Các văn bản chính điều chỉnh vấn đề này bao gồm:

• Luật Hóa chất số 06/2007/QH12 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
• Nghị định số 113/2017/NĐ-CP ngày 09 tháng 10 năm 2017 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hóa chất.
• Thông tư số 32/2017/TT-BCT ngày 28 tháng 12 năm 2017 quy định cụ thể và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hóa chất và Nghị định số 113/2017/NĐ-CP.
• Các Nghị định mới hơn có thể được ban hành để cập nhật quy định, ví dụ như Nghị định 25/2026/NĐ-CP và Nghị định 26/2026/NĐ-CP (theo thông tin cung cấp).

Đặc tính nhận diện hóa chất độc

Để xác định một hóa chất có cần phải lập phiếu kiểm soát mua bán hay không, cần căn cứ vào các đặc tính nguy hiểm được quy định trong Luật Hóa chất và các văn bản hướng dẫn. Cụ thể, hóa chất được coi là độc khi có ít nhất một trong các đặc tính sau:

• Độc cấp tính
• Độc mãn tính
• Gây kích ứng với con người
• Gây ung thư hoặc có nguy cơ gây ung thư
• Gây biến đổi gen
• Độc đối với sinh sản
• Tích luỹ sinh học
• Ô nhiễm hữu cơ khó phân huỷ
• Độc hại đến môi trường

Quy trình lập và nội dung chi tiết của phiếu kiểm soát

Việc lập phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc mẫu đòi hỏi sự cẩn trọng và tuân thủ đúng các quy định để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả quản lý.

Yêu cầu chung khi lập phiếu

Phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc phải được lập cho từng lần giao, nhận hóa chất. Văn bản này cần có sự xác nhận của cả bên mua và bên bán để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm.

Nội dung bắt buộc của phiếu

Theo hướng dẫn, một phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc thường bao gồm các thông tin chính sau:

• Tên hóa chất cụ thể
• Số lượng hóa chất trong giao dịch
• Mục đích sử dụng dự kiến
• Tên, địa chỉ, chữ ký của người đại diện bên mua và bên bán
• Số Giấy chứng minh nhân dân/Căn cước công dân của người đại diện
• Ngày giao hàng hoặc ngày thực hiện giao dịch

Ngoài ra, phiếu cũng cần thể hiện rõ các thông tin liên quan đến việc phân loại hóa chất và các đặc tính nguy hiểm nếu có.

Bảo quản và xuất trình phiếu kiểm soát

Sau khi giao dịch hoàn tất, các bên liên quan có trách nhiệm bảo quản phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc theo quy định của pháp luật.

Thời gian lưu trữ

Các đơn vị sản xuất, kinh doanh bắt buộc phải lưu giữ phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc tại cơ sở của mình trong thời gian tối thiểu là 05 (năm) năm, kể từ ngày giao dịch. Việc lưu trữ này nhằm mục đích phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra của các cơ quan chức năng.

Trách nhiệm xuất trình

Khi có yêu cầu từ các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (như Sở Công Thương, cơ quan cảnh sát môi trường, v.v.), các tổ chức, cá nhân phải xuất trình đầy đủ các phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc đã được lưu giữ.

Lưu ý quan trọng khi thực hiện giao dịch hóa chất độc

Việc tuân thủ quy định về phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh an toàn và bền vững.

Bà Võ Thị Bích Linh đã đặt câu hỏi về việc liệu tất cả hóa chất trong danh mục kèm theo Nghị định số 113/2017/NĐ-CP có cần phiếu kiểm soát mua bán hay không. Câu trả lời từ Sở Công Thương dựa trên Điều 19 Nghị định 113/2017/NĐ-CP và Điều 23 Luật Hóa chất là: Doanh nghiệp cần căn cứ vào thông tin phân loại hóa chất trên phiếu thông tin an toàn hóa chất (MSDS/SDS). Nếu hóa chất có từ 01 đặc tính nguy hiểm trong số các đặc tính được liệt kê, thì việc lập và chuyển giao phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất độc là bắt buộc.

Do đó, việc xác định đúng bản chất và đặc tính nguy hiểm của hóa chất thông qua Phiếu an toàn hóa chất là bước tiên quyết để áp dụng đúng quy định về phiếu kiểm soát mua bán. Khuyến cáo các doanh nghiệp thường xuyên cập nhật các quy định pháp luật liên quan và áp dụng nghiêm túc trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh hóa chất.

Để đảm bảo tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro, các tổ chức và cá nhân kinh doanh hóa chất cần chủ động nắm vững quy định về phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc. Hãy liên hệ với cơ quan quản lý hoặc chuyên gia tư vấn pháp lý về hóa chất nếu có bất kỳ thắc mắc nào. Đảm bảo an toàn hóa chất là trách nhiệm chung của toàn xã hội!