Vỉa hè là gì? Quy định chiều rộng và cách sử dụng theo pháp luật Việt Nam

Vỉa hè là khái niệm quen thuộc trong đời sống hàng ngày, là phần không gian dọc hai bên đường, đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức giao thông và sinh hoạt đô thị. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ định nghĩa chính xác cũng như các quy định pháp luật liên quan đến vỉa hè. Bài viết này sẽ làm rõ vỉa hè là gì, quy định về chiều rộng, và các trường hợp được phép sử dụng cho mục đích khác.

Vỉa hè là gì và vai trò của nó

Theo cách hiểu thông thường, vỉa hè là làn phần dọc theo hai bên đường, là khoảng trống ngăn cách các hộ dân liền kề mặt đường. Vỉa hè thường cao hơn mặt đường và được lát bằng vật liệu chuyên dụng. Chức năng chính của vỉa hè là dành cho người đi bộ lưu thông an toàn, tách biệt khỏi luồng phương tiện cơ giới. Ngoài ra, ở một số khu vực, vỉa hè còn được phép sử dụng tạm thời cho các mục đích như đỗ xe máy hoặc ô tô, nhưng phải tuân thủ quy định.

Quy định chiều rộng vỉa hè theo pháp luật Việt Nam

Việc quy hoạch và xây dựng vỉa hè phải tuân theo các tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm đảm bảo an toàn và công năng sử dụng. Chiều rộng vỉa hè không phải là quy định đồng nhất mà phụ thuộc vào cấp độ kỹ thuật của tuyến đường. Cụ thể, theo Quyết định số 4927/QĐ-BGTVT ban hành 'Hướng dẫn lựa chọn quy mô kỹ thuật cho đường giao thông nông thôn', việc quy định chiều rộng vỉa hè được áp dụng cho đường cấp A và cấp B.

Chiều rộng vỉa hè đối với đường cấp A

Đường cấp A là loại đường có tiêu chuẩn kỹ thuật cao nhất, bao gồm các yếu tố như làn đường, tải trọng, độ cong được quy định chặt chẽ. Đối với loại đường này, chiều rộng vỉa hè tối thiểu được quy định là 1,50 mét hoặc 1,25 mét, tùy thuộc vào thiết kế cụ thể của từng tuyến đường. Đây là khoảng không gian đảm bảo sự thoải mái và an toàn cho người đi bộ.

Chiều rộng vỉa hè đối với đường cấp B

Tương tự như đường cấp A, đường cấp B cũng có các quy chuẩn riêng về tốc độ, chiều rộng làn đường. Tuy nhiên, tiêu chuẩn về chiều rộng vỉa hè cho đường cấp B thấp hơn. Theo quy định, chiều rộng tối thiểu của vỉa hè trên các tuyến đường cấp B là 0,75 mét hoặc 0,5 mét. Sự khác biệt này phản ánh mục tiêu và quy mô của từng loại tuyến đường trong hệ thống giao thông.

Cần lưu ý rằng, thẩm quyền quy định chi tiết về chiều rộng vỉa hè trên từng tuyến đường cụ thể thuộc về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, trong khi Bộ Giao thông vận tải đưa ra các hướng dẫn chung.

Các yêu cầu về kinh doanh trên vỉa hè

Việc sử dụng vỉa hè cho mục đích kinh doanh không phải là tùy tiện mà phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt. Chỉ một số tuyến phố, công trình cụ thể mới được phép kinh doanh trên vỉa hè. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ là đơn vị quyết định danh mục này dựa trên các tiêu chí sau:

• Phần vỉa hè dành cho người đi bộ còn lại phải có chiều rộng tối thiểu là 1,5m sau khi đã trừ diện tích kinh doanh.
• Hoạt động kinh doanh không được gây cản trở giao thông, mất an toàn, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và vệ sinh môi trường.
• Việc kinh doanh không được làm ảnh hưởng đến sinh hoạt của các hộ dân hoặc chủ công trình liền kề.

Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm các hoạt động kinh doanh, buôn bán trước các cơ sở giáo dục, văn hóa, thể thao, y tế, văn phòng, hoặc các địa điểm tôn giáo.

Trường hợp được phép dừng, đỗ xe trên vỉa hè

Theo Điều 18 Luật Trật tự, An toàn Giao thông đường bộ 2024, người điều khiển phương tiện khi dừng, đỗ xe phải đảm bảo các nguyên tắc cơ bản. Vỉa hè chủ yếu dành cho người đi bộ, tuy nhiên, có những trường hợp ngoại lệ về việc dừng xe trên vỉa hè. Theo quy định, người tham gia giao thông cần tuân thủ các quy định sau khi dừng đỗ xe, đặc biệt là khi có sự hạn chế về vạch kẻ đường hoặc biển báo:

• Người điều khiển phương tiện phải có tín hiệu báo khi dừng, đỗ.
• Không gây cản trở giao thông.
• Không dừng, đỗ tại các vị trí bị cấm.

Các vị trí cấm dừng, đỗ xe bao gồm:

• Bên trái đường một chiều.
• Đường cong, gần đầu dốc gây che khuất tầm nhìn.
• Cầu, gầm cầu vượt (trừ trường hợp được phép).
• Song song với xe khác đang dừng, đỗ.
• Phần đường dành cho người đi bộ, nơi giao nhau, điểm đón trả khách.
• Trước cổng và trong phạm vi 5m hai bên cổng cơ quan, tổ chức.
• Nơi có chiều rộng chỉ đủ cho một làn xe cơ giới.
• Phạm vi an toàn đường sắt, che khuất biển báo giao thông.
• Đường dành riêng cho xe buýt, trên miệng cống thoát nước, trên chỗ dành cho xe chữa cháy lấy nước.

Trong trường hợp không có vạch kẻ đường rõ ràng, người điều khiển phương tiện cần căn cứ vào quy định về khoảng cách tối thiểu với lề đường hoặc vỉa hè (nếu có) và đảm bảo không gây cản trở giao thông. Luật sư khuyến cáo nên giữ khoảng cách 0,25m với lề đường/vỉa hè nếu có thể xác định được.

Bó vỉa hè là gì và cấu tạo

Bó vỉa hè là thuật ngữ dùng để chỉ phần cấu kiện bê tông hoặc đá được đặt ở mép ngoài cùng của vỉa hè, tiếp giáp với lòng đường hoặc dải phân cách. Chức năng chính của bó vỉa hè là bảo vệ kết cấu vỉa hè khỏi tác động từ xe cộ, ngăn nước mưa chảy tràn xuống lòng đường gây hư hại và tạo thành đường viền rõ ràng cho khu vực dành cho người đi bộ. Cấu tạo của bó vỉa hè thường bao gồm các khối bê tông đúc sẵn hoặc đá tự nhiên, được lắp đặt chắc chắn.

Vỉa hè là gì tiếng Anh và các thuật ngữ liên quan

Trong tiếng Anh, vỉa hè được gọi là 'sidewalk' hoặc 'pavement' (chủ yếu ở Anh). 'Vỉa hè nghĩa là gì' có thể được diễn giải là 'the part of a street beside the road, for people to walk on'. Ngoài ra, 'tua vỉa hè' có thể ám chỉ việc sử dụng vỉa hè một cách lộn xộn, không theo quy định, hoặc việc người đi bộ đi sát ra mép ngoài của vỉa hè.